24 marca o godz. 13.00 w siedzibie Centralnej Biblioteki Rolnicze przy Krakowskim Przedmieściu 66 w Warszawie  odbyło się otwarcie wystawy „Samarytanie z Markowej - Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”.
Ekspozycja organizowana jest w ramach kolejnej edycji programu edukacyjnego Życie za Życie Instytutu Pamięci Narodowej i Narodowego Centrum Kultury. Głównym współorganizatorem tej edycji jest Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego. Wystawa składać się będzie z 20 wielkoformatowych plansz przedstawiających życie rodziny Ulmów i ich sąsiadów ze wsi Markowa. Większość zdjęć przedstawionych na ekspozycji została zrobiona przez Józefa Ulmę.   
Wystawie towarzyszył prapremierowy pokaz filmu „Świat Józefa” w reżyserii Rafała Wieczyńskiego.

Fotografie z filmu „Świat Józefa” w reżyserii Rafała Wieczyńskiego.

2 grudnia 2009 r. w Belwederze odbędzie się uroczystość wręczenia monet wyemitowanych przez Narodowy Bank Polski zasłużonym dla sprawy ratowania Żydów. Podczas uroczystości nastąpi oficjalna prezentacja monet upamiętniających Polaków ratujących Żydów z wizerunkiem Ireny Sendlerowej, Zofii Kossak i siostry Matyldy Getter. Nagrodzeni otrzymają monety o nominałach 2 zł. i 20 zł, a także Tekę Edukacyjną IPN poświęconą „Polakom ratujących Żydów w latach II wojny światowej” i biuletyn IPN. Organizatorem spotkania jest Narodowy Bank Polski a partnerami uroczystości Muzeum Historii Żydów Polskich, Instytut Pamięci Narodowej i Narodowe Centrum Kultury.

Wstęp na uroczystość za zaproszeniami.

W dniu 20.10.2009 r. w kinie Silverscreen w Warszawie odbyła się premiera filmu „Historia Kowalskich” w reżyserii Arkadiusza Gołębiewskiegi i Macieja Pawlickiego.

Film – będący fabularyzowanym dokumentem – opowiada o polskiej rodzinie z Ciepielowa, zamordowanej w grudniu 1942 r. za udzielenie schronienia sąsiadom – Żydom.

Produkcja stanowi element kampanii edukacyjno-społecznej „Życie za Życie” Instytutu Pamięci Narodowej, Narodowego Centrum Kultury i Picaresque.

Pani Prezydentowa Maria Kaczyńska z Maciejem Pawlickim i Arkadiuszem Gołębiewskim, fot. Maciej Łabudzki

Pani Prezydentowa Maria Kaczyńska z rodziną wymordowanych w Ciepielowie, fot. Maciej Łabudzki

Teresa Kowalczyk, córka Jana Kowalskiego jedynego ocalałego z rodziny Kowalskich- po premierze ze wzuszonym widzem, fot. Maciej Łabudzki

20 października, o godz. 19.00 w kinie Silverscreen przy ul. Puławskiej 17 w Warszawie odbędzie się premiera filmu „Historia Kowalskich” w reżyserii Arkadiusza Gołębiewskiego i Macieja Pawlickiego.

Film przywołuje wydarzenia z jesieni 1942 roku, kiedy to Adam i Bronisława Kowalscy z Ciepielowa na Mazowszu ukryli swych sąsiadów Żydów m.in. Elkę Cukier i Bereka Pinechesa. O świcie 6 grudnia 1942 roku oddział niemieckiej żandarmerii otoczył dom Kowalskich, a także domy Obuchiewiczów, Kosiorów i Skoczylasów. Niemcy dokonali zbiorowego mordu 34 osób, wśród których byli Adam i Bronisława Kowalscy i pięcioro ich dzieci. Rekonstrukcja życia i relacji polsko - żydowskich w polskim miasteczku poświęcona jest pamięci tych wszystkich Polaków, którzy dla ratowania sąsiadów - Żydów, narażali życie swoje i swoich rodzin. Niemiecka polityka w czasie II wojny światowej zakładała pozbawienie ludności żydowskiej niezbędnych do życia środków, a docelowo - jej zagładę. Niezbędna była pomoc ludności polskiej. Konstrukcja filmu opiera się na fabularnej inscenizacji wydarzeń z grudnia 1942 roku wzbogaconej o relacje świadków tamtych tragicznych wydarzeń oraz członków rodzin zamordowanych.

 [fot: Maciej Łabucki]

Film został zrealizowany przez Picaresque i Telewizję Polską we współpracy z Polskim Instytutem Sztuki Filmowej i Narodowym Centrum Kultury.

reżyseria: Arkadiusz Gołębiewski, Maciej Pawlicki
scenariusz: Arkadiusz Gołębiewski, Maciej Pawlicki
zdjęcia: Tomasz Madejski, Adam Palenta
muzyka: Marcin Pospieszalski
scenografia: Michał Sulkiewicz
dźwięk: Radosław Ochnio
kostiumy: Małgorzata Gwiazdecka
charakteryzacja: Janusz Kaleja
producent: Maciej Pawlicki koproducenci: Telewizja Polska S. A., Polski Instytut Sztuki Filmowej, Narodowe Centrum Kultury
obsada: Maja Barełkowska, Artur Lis, Jolanta Grusznic-Nowicka, Wenanty Nosul, Ewelina Gnysińska, Maciej Rayzacher

2 kwietnia 2009 roku Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił uchwałę mającą na celu uczczenie pamięci Polaków, którzy podczas II wojny światowej oddali się sprawie ratowania Żydów.

U C H W A Ł A

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 2 kwietnia 2009 r.

w sprawie uczczenia pamięci Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej

 Senat Rzeczypospolitej Polskiej, przypominając przypadającą w tym roku
sześćdziesiątą piątą rocznicę śmierci Józefa i Wiktorii Ulmów z Markowej na Podkarpaciu,
którzy za ukrywanie ośmiu obywateli polskich narodowości żydowskiej z rodzin Szallów
i Goldmanów zginęli wraz z nimi i siedmiorgiem dzieci, w tym jednym nienarodzonym,
w dniu 24 marca 1944 roku z rąk niemieckiej żandarmerii, pragnie uczcić wszystkich
Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej.

Poświęcenie rodziny Ulmów, którzy – jak napisano na pomniku w Markowej –
"ratując życie innych złożyli w ofierze własne", winno być zaliczone do tego nurtu w tradycji
narodu polskiego, który zasługuje na naszą pamięć i szczególną wdzięczność.

W Polsce uratowano ok. 60 tysięcy bliźnich, którzy byli naszymi rodakami, chociaż
różnili się od nas wiarą, językiem, obyczajami czy szczególnym przywiązaniem do tradycji
przodków. "Żaden naród – jak powiedział Arnold Mostowicz – nie złożył na ołtarzu pomocy
Żydom takiej hekatomby ofiar jak Polacy, bowiem w wielu krajach okupowanych pomoc ta
nie niosła ze sobą takiego ryzyka".

Ratujący, a było ich kilkaset tysięcy, wywodzili się z różnych środowisk
społecznych, ich świadomość kształtowały odmienne, niekiedy skrajnie przeciwstawne,
poglądy polityczne, kierowali się różnymi motywami ratowania. Ich poświęcenie nierzadko
narażało ich na śmiertelne niebezpieczeństwo wynikające z niegodziwych postaw i działań
tych nielicznych, którzy utracili zdolność honorową.

Wielu oddanych sprawie ratowania bliźnich z Narodu Żydowskiego nie chciało
w swojej skromności zaszczytów, pochwał czy ludzkiej lub oficjalnej wdzięczności:
"(…) pragnę – mówiła Irena Sendlerowa – jak najmocniej podkreślić, że nie my ratujący
jesteśmy jakimiś bohaterami – te słowa nawet bardzo mnie drażnią. Odwrotnie – ciągle mam
wyrzuty sumienia, że tak mało zrobiłam".

Wielu z nich – tak jak Ulmowie z Markowej – uczyniło "wystarczająco dużo".
Wykazali, że człowieczeństwo jest ważniejsze niżżycie. "Cześć oddawana (...) – mówił Jan
Paweł II w Yad Vashem – Sprawiedliwym Wśród Narodów za bohaterskie działania
w obronie Żydów, czasami aż do oddania własnego życia, jest uznaniem, iż nawet
w najciemniejszej godzinie nie gaśnie wszelkie światło". Winni Oni znaleźć miejsce nie tylko
w naszej polskiej zbiorowej świadomości i pamięci.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej zwraca się do społeczeństwa i instytucji państwa
polskiego o uznanie czynów rodziny Ulmów, Ireny Gut, Ireny Sendler, Henryka Sławika
i wielu innych Sprawiedliwych za zasługujące na szczególną pamięć i miejsce
w świadomości Polaków.

Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej
"Monitor Polski".

MARSZAŁEK SENATU

Bogdan BORUSEWICZ